مطالب متنوع بهداشتی درمانی

به گزارش ایران، مسمومیت‌های شیمیایی در کودکان انواع مختلفی داشته و به عقیده بسیاری از متخصصان شناخت انواع آن و ارائه شرح حال در کمترین زمان ممکن به پزشک معالج اهمیت
فراوانی دارد.
مسمومیت دارویی کودکان در حال حاضر شایع‌ترین مسمومیت‌ها از لحاظ ترکیبی، مسمومیت دارویی در کودکان است به‌طور کلی مسمومیت‌ها به سه دسته تقسیم می‌شوند: دسته اول مسمومیت‌های تنفسی هستند که سم از طریق دهان یا بینی وارد بدن فرد شده و از طریق مخاط دستگاه تنفس
جذب می‌شود.
همچنین دسته دوم، مسمومیت‌های تماسی است که در این حالت فرد، از طریق تماس سم با پوست مسموم می‌شود و سم وارد شده در بدن فرد به وسیله گردش خون در بدن پخش می‌شود اما از شایع‌ترین و خطرناک‌ترین مسمومیت‌ها در کودکان، مسمومیت گوارشی عنوان می‌شود که مواد سمی و یا داروها از طریق دهان وارد بدن کودک شده و به‌وسیله دستگاه گوارش جذب بدن کودکان می‌شود.
دکتر مسعود امیدیان، متخصص اطفال درباره مسمومیت دارویی در کودکان این چنین می‌گوید: کودکان در سنین 2 تا 5 سالگی بیشتر در خطر ابتلا به مسمومیت‌های دارویی قرار دارند زیرا حس کنجکاوی آنها زیاد بوده و همچنین رنگی و شیرین‌بودن بعضی از داروها آنها را برای مصرف خودسرانه دارو ترغیب می‌کند. در حالی که در این سن کودک خطرات را درک نمی‌کند.
همچنین مسمومیت با قرص‌هایی مانند خواب‌آورها، آرام‌بخش‌ها و قرص‌های ضدافسردگی شایع‌تر بوده و سیستم اعصاب مرکزی کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. دکتر حسین دریانی‌نژاد، فوق‌تخصص اطفال ادامه می‌دهد: در اکثر موارد مسمومیت‌های دارویی کودکان به صورت تصادفی رخ می‌دهد اما در برخی موارد مصرف بیش از حد داروهایی مانند: استامینوفن کدئین، آنتی‌هیستامین و برخی از شربت‌ها و قطره‌ها در کودکان به دلیل دوز بالای داروی مصرفی ایجاد مسمومیت می‌کند و در اکثر موارد حتی ممکن است 12 تا 24 ساعت بعد از خوردن دارو کودک دچار مسمومیت شود.
وی می‌افزاید: همچنین باید توجه داشت علائم مسمومیت در کودکان مختلف بسته به دارویی که کودک مصرف کرده متفاوت است. اما از علائم کلی مسمومیت‌ها این‌است که کودک دچار تب، سردرد، خستگی، خواب‌آلودگی، هذیان و حالت تهوع می‌شود همچنین در کودکان و نوزادان مشاهده شده است که والدین به علت بی‌قراری و ناآرامی کودک ترکیبات آرام‌بخش به او داده و یا دوز داروها را مرتباً بالا می‌برند که همین تکرار در مصرف دارو در نوزاد و یا کودک علائمی مانند بی‌حالی، کاهش تعداد ضربان قلب و کاهش تعداد تنفس شده که در صورت مشاهده این علائم هر چه سریع‌تر باید به مراکز درمانی مراجعه کنند.
عوارض مسمومیت
دکتر حسین دریانی‌نژاد درباره عوارض و چگونگی درمان مسمومیت‌های دارویی در کودکان می‌گوید: مصرف بیش از حد قرص‌های ایبوپروفن‌ و آسپرین در کودکانی که دچار مسمومیت دارویی شده‌اند ممکن است منجر به خونریزی گوارشی شود. همچنین از عوارض داروهای استامینوفن در کودک مسموم شده حالت‌هایی مانند حالت تهوع، گیجی و اختلال در هوشیاری ایجاد می‌کند.
دکتر امیدیان ادامه می‌دهد: مصرف این داروها در کودکان علاوه بر این اختلالات ممکن است باعث آسیب رساندن به کلیه‌های کودکان شود. همچنین داروهایی مانند داروهای ضدتشنج و اعصاب که ممکن است والدین آنها مصرف کنند و در دسترس کودک باشد و حتی کودک هم ممکن است چند قرص را با هم بخورد باعث می‌شود که مشکلاتی در سیستم تنفسی کودکان ایجاد کند. همچنین با اختلال در هوشیاری کودک ممکن است در موارد حادتر منجر به رفتن در حالت کما در آنها شود که در چنین شرایطی اگر سطح هوشیاری کودک مسموم شده پائین باشد نباید او را وادار به استفراغ کرد. بلکه بهتر است هرچه سریع‌تر کودک را به مراکز درمانی رسانده و در ابتدا باید شست‌وشوی معده و یا همان لاواژه معده صورت گیرد.
وی می‌افزاید: همچنین نکته حائز اهمیت این است که تخلیه معده کودک مسموم شده در یک تا دو ساعت اول بعد از مسمومیت اهمیت زیادی داشته و در قدم بعدی به آنها ترکیبات زغال فعال شده می‌دهند زیرا این ماده با مواد سمی در بدن فرد مسموم شده ترکیب می‌شود و باعث می‌شود که یک ترکیب جدید ایجاد شود که قابلیت جذب را نداشته و بدون اینکه حتی خود آن ماده جذب بدن شود همراه مواد سمی از بدن کودک مسموم شده
دفع شود.
دکتر دریانی‌نژاد ادامه می‌دهد: در کنار این اقدام درمانی (لاواژ معده) داروهای دیگری برای کودک تجویز می‌شود که آنها جزو داروهای ملین بوده و میزان حرکت روده و معده را افزایش داده و احتمال ابتلا به اسهال و بیماری گوارشی را در کودکان افزایش می‌دهد.
مؤثرترین راهکارها
همچنین هر دارویی که باعث مسمومیت در کودک شده در مراکز درمانی دارای یک پادتن یا آنتی‌سم است پس توصیه می‌شود که نوع داروی مصرف شده توسط افراد مشخص شود تا پادتن همان دارو به آنها تزریق و از جذب سم در بدن کودک جلوگیری شود. این متخصص می‌افزاید: 80درصد کودکان با داروهای ضدافسردگی مسموم می‌شوند.
همچنین برخی از قرص‌ها برای درمان اختلالات اضطرابی برای افراد بزرگسال تجــویز می‌شونـــد کــه مسمومیت کودکان با این داروها علائمی مانند نداشتن تعادل، تحریک‌پذیری، اضطراب،تب و لرز و تکلم نامفهوم داشته که ممکن است در موارد حادتر در کودک عارضه آرسیستمی قلبی ایجاد کند. بنابراین مهمترین خطـر مسمومیت کودکــان با داروهـای ضدافسردگی افــت شدیـد فشارخون در آنهاست که ممکن است منجر به تشنج در کودک شود.
دکتر امیدیان ادامه می‌دهد: برخی از داروهای ضدافسردگی مانند «آمی تریپتلین، ایمی پرامین و فلوکستین» به دلیل این که زود جذب بدن می‌شوند و علائم مسومیت با آنها ظرف 6 ساعت بعد در بدن کودک تظاهر پیدا می‌کند خطرناک است. همچنین از عوارض شدید این داروها تب بالا (هایپرترمی) عنوان می‌شود. عوارض مسمومیت با داروهای ذکر شده منجر به بروز اختلالات در عضلات، مشکلات خونی، تشنج غیرقابل کنترل و ادم حاد ریه در کودکان می‌شود.
وی می‌افزاید: دسته دوم داروهای آرام‌‌بخشی هستند نظیر (دیازپام، اگزازپام و لورازپام) که این داروها برای رفع بی‌خوابی برای افراد بزرگسال تجویز می‌شود و ممکن است کودک مسموم شده توسط این داروها علائمی مانند خواب‌آلودگی، سرگیجه، اختلال تعادل در کودک ایجاد کند همچنین کودک مسموم شده با این دسته از داروها ممکن است دچار اختلالات قلبی، عروقی، تنفسی، کلیوی و مشکلات کبدی شود که در این مسمومیت‌ها، فرد پس از 24 ساعت مراقبت از بیمارستان مرخص شده ولی در مسمومیت‌های شدید ممکن است در کودکان باعث نارسایی تنفسی و مشکلات قلبی شود. به گفته دکتر دریانی‌نژاد، شایع‌ترین مسمومیت دارویی در کودکان مربوط به مصرف داروی (فورا زولیدین) است که این دارو نوعی آنتی بیوتیک خوراکی محسوب می‌شود که برای درمان اسهال کودکان تجویز می‌شود.
این داروها به علت ناخالصی‌هایی که دارند و به دلیل مصرف بی رویه باعث مسمومیت در کودکان می‌شوند. همچنین مصرف آنتی هیستامین‌ها در کودکان علائمی مانند هیجان، اضطراب و توهم در کودک مسموم شده ایجاد می‌کند و در حالت شدیدتر مشکلات تنفسی، لرزشی و باعث تشنج در کودک شده و حتی در برخی از موارد ممکن است کودک را دچار انسداد عروقی (کالپس عروقی) کند.
از عوارض‌ دیگر داروهای نام برده در موارد حاد می‌توان به عفونت‌های ریوی و آسیب‌های مغزی اشاره کرد. دکتر امیدیان می‌افزاید: در موارد مسمومیت شدید دارویی اگر کودک به مراکز درمانی منتقل نشود ممکن است منجر به مرگ کودک شود.
همچنین به والدین توصیه می‌شود اگر از داروهای نام‌برده استفاده می‌کنند دارو را از دسترس کودکان دور نگه‌داشته زیرا کودکان به دلیل رشد و تقویت مهارت حرکتی در حال جست‌وجو هستند و می‌توانند قوطی‌های قرص و شربت‌ها را به راحتی بازکنند. بنابراین والدین موظف هستند از کودکانشان مراقبت بیشتری داشته باشند.
همچنین بالا بردن دانش و اطلاعات والدین نسبت به خطرات داروها، به آنها کمک می‌کند که داروها و قرص‌ها را در منزل به دور از دسترس کودکان قرار دهند. همچنین به والدین توصیه می‌شود که هنگام دادن دارو به کودک یاد دهند که این ماده شکلات و یا خوراکی نیست بلکه داروست.