قند سالم بخوريد
مساله
اينجاست كه بيماران ديابتي و افراد در معرض خطر نقش عمدهاي در كنترل
بيماري خود دارند، بهطوريكه تغذيه و رژيم مناسب يكي از شروط اساسي كنترل
موفق بيماري است. به دليل تمايل بالاي مصرف محصولات قندي در كشورمان
ضروريست توليد محصولاتي با قابليت جذب كمتر قند مضر مورد توجه قرار گيرد.
در همين خصوص امروزه استفاده از قند حاصل از گياه
استويا كه قندي با منشاء طبيعي است، در بسياري از كشورها مورد اقبال جدي
قرار گرفته است. ماده شيرينكننده حاصل از گياه استويا كه به اسويوزايد
معروف است، كالريزا نيست و بدين ترتيب نميتواند موجب افزايش ميزان قند در
افراد ديابتي و بالا رفتن فشار خون شود، بعلاوه جايگزيني بهجاي
شيرينكنندههاي مصنوعي است. چه شد كه به فكر تكثير گياه استويا از طريق كشت بافت افتاديد؟ ابتدا خوب است بدانيد استويا (Stevia rebaudiana
Bertoni) گياهي از خانواده آستراسه بوده و برگهاي شيريني دارد كه منبع
مادهاي با شيريني 250 الي 300 برابر بيشتر از قند معمولي است. اين گياه از
صدها سال پيش در آمريكاي جنوبي براي شيرين كردن انواع نوشيدنيها بهكار
ميرفته و امروزه نيز به دليل مزاياي آن بيش از 150 ميليون نفر در جهان از
قند اين گياه استفاده ميكنند. شيريني شيرهاي كه از اين گياه بوته مانند 60 سانتيمتري خارج ميشود 300 برابر شكر معمولي است، ولي كالري آن به مراتب پايينتر از شكر است.حتي سال گذشته محققان دانشگاهي در پاراگوئه به اين نتيجه رسيدند كه اين گياه همچنين داراي خواص آنتياكسيدان و آنتيباكتريال است. بهگونهاي كه هنگام پخت هرگونه كيك و آبنبات تا 200 درجه سانتيگراد حرارت را ميتواند تحمل كند. به دليل مشكلات خاص اين گياه در ارتباط با تكثير، از تكنيك كشت بافت ميتوان سود برد كه در واقع هدف اصلي طرح ما در پژوهشكده بيوتكنولوژي بوده است. به اين ترتيب با اجراي اين طرح، امكان تكثير انبوه گياه استويا و تامين گياهچه براي به زير كشت بردن سطح وسيعي از كشور محقق شد. بهرهگيري از كشت بافت چه مزيتهايي را از نظر افزايش ضريب بهرهوري در توليد گياه بههمراه دارد؟ ما سعي كرديم با استفاده از تكنيك كشت بافت، گياه استويا تكثير پيدا كند؛ چون اين گياه توان رشد بسيار پاييني دارد به گونهاي كه در دنيا اين گياه را يا در مناطق مستعد با قلمه و عمدتا با استفاده از كشت بافت تكثير ميكنند. با توجه به مزاياي فراوان كشت بافت از جمله امكان تكثير سريع، انبوه و خارج از فصل و نيز توليد گياهچههاي كاملا سالم و فاقد بيماري، تلاش كرديم گياه استويا را با استفاده از كشت بافت و كاملا مناسب براي توليد تجاري تكثير كنيم. پروتكل بهينهسازي داراي ضريب تكثير 8 در ماه بوده و اين به معني توان بالقوه توليد بيش از ميليونها گياهچه از تنها يك گياه در سال است. از نقطهنظر حفظ سلامت، استويا چه ويژگيهايي دارد؟ استويا روي قند خون تاثير ندارد؛ بعلاوه اين شيرينكننده سلولهاي پانكراس را تحريك به ترشح انسولين ميكند. از سوي ديگر، استويا عدم حساسيت سلولهاي بدن نسبت به واكنش در برابر انسولين در بيماران مبتلا به ديابت نوع دو را به مرور درمان ميكند. نكته ديگر آنكه در مقابل باكتري تخمير نميشود و اين بسيار خوب است كه پس از خوردن شيريني بين دندانها تخمير نشده، باعث پوسيدگي آنها نميشود. حتي سازمان بهداشت جهاني طي نامهاي ضمن برشمردن تمامي خواص استويا، آن را تاييد و جايگاه مصرفش را نيز معين كرده و فدراسيون غذا و داروي آمريكا نيز آن را به عنوان افزودني در غذاها مورد تاييد قرار داده است. از نظر قيمت آيا توليد اين فرآورده مقرون بهصرفه است؟ محصول كار اين طرح توليد انبوه گياهچه عاري از بيماري در گياه استوياست و قيمت آن با توجه به ميزان توليد در هر واحد آزمايشگاه و نوع مواد مصرفي و مديريت آن واحد متغير است. اما به دليل چندساله بودن اين گياه، هزينه توليد گياهچه كاملا اقتصادي است و فرآوردههاي حاصل از آن به لحاظ رژيمي بودن نيز مورد استقبال قرار خواهند گرفت. با توجه به اينكه مردم معمولا از مواد غذايي كه با آن آشنايي ندارند كمتر استقبال ميكنند، تصور ميكنيد استفاده از اين ماده قندي گياهي با اقبال روبهرو شود؟ جالب است بدانيد مصرف قند استويا در جهان رو به
افزايش است و در كشور پيشرفتهاي مانند: ژاپن حدود 50 40 درصد قند مصرفي
مردم را تشكيل ميدهد. با توجه به شرايط كشور ما، هم از نظر كثرت بيماران
ديابتي و هم از نظر افراد در معرض خطر و هم از لحاظ اقليمي كه مناطق بسيار
مستعدي براي كشت و پرورش استويا وجود دارد، فكر ميكنم لازم باشد در مرحله
اول با توسعه كشت مزرعهاي و گلخانهاي كاربرد اين قند را براي افزايش
سلامت جامعه در حوزههاي مختلف غذايي گسترش بدهيم و سپس بتوانيم نه تنها
نياز داخلي بلكه در زمينه صادرات محصولات با ارزش اين گياه كه از قيمت
بالايي نيز برخوردارند كاري بكنيم. جالب است بدانيد هماكنون يكي از مهمترين شركتهاي صنايع غذايي در استان اصفهان محصولات رژيمي قندي حاصل از اين گياه را در دست توليد دارد. |
|
|
