قند معمولي و قند طبيعي
در
كشورهاي پيشرفته بويژه آمريكا طي دهههاي اخير از يك ماده شيرينكننده كه
حاوي فروكتوز تغليظ شده است در صنايع غذايي استفاده ميشود. اين شربتها كه
حاوي ذرت ميباشند، داراي فروكتوز فراوان است كه با پروسه كردن ذرت و
تبديل شكر آن از گلوكز به فروكتوز ساخته ميشود. از دهه 80 ميلادي اين
شيرين كننده تبديل به يك جايگزين محبوب به جاي شكر معمولي شد. از سال 1984
پپسي و كوكاكولا استفاده از اين شيرين كنندههاي حاوي فروكتوز (به جاي
سوكروز) را شروع كردند كه تا به حال نيز ادامه دارد. جالب است بدانيد در
سال 2005 ميلادي به طور متوسط هر آمريكايي در هر سال نزديك به 31 كيلوگرم
از اين شيرين كنندههاي حاوي فروكتوز در مقايسه با 29 كيلوگرم شكر مصرف
ميكردند.
يكي از علتهاي بحران چاقي در كشورهاي صنعتي بويژه
آمريكا، مصرف همين نوع شيرين كنندههاي حاوي فروكتوز ميدانند؛ البته هنوز
سوالات زيادي در رابطه با اين مساله كه بدن چگونه فروكتوز را مصرف ميكند
وجود دارد.
مطالعات نشان داده است، بدن انسان فروكتوز را سريعتر از
گلوكز به چربي تبديل ميكند. جالبتر آنكه حتي در غذاهايي كه حاوي تركيب
فروكتوز و گلوكز هستند، تشكيل چربي سريعتر از غذاهاي بدون فروكتوز
ميباشد. اين ميتواند به اين علت باشد كه سيستم طبيعي بدن ما قادر به مهار
و آهسته كردن روند تبديل فروكتوز به چربي نميباشد؛ در حالي كه بدن گلوكز
مصرف شده را يا ميسوزاند يا به صورت چربي ذخيره ميكند، ولي يك راه كنترل
طبيعي وجود دارد كه اين پروسه را تنظيم ميكند. مطالعه ديگر در اين زمينه
نشان ميدهد اسيد اوريك خون كه عمل انسولين را خنثي ميكند، بعد از مصرف
فروكتوز افزايش مييابد كه اين موضوع همميتواند در تجمع بافت چربي موثر
باشد.
نكته عملي به دست آمده از اين مطالعات آن است كه بر خلاف تصور
عمومي، فروكتوز بيش از گلوكز ميتواند سوخت و ساز طبيعي بدن را بر هم
ريخته و باعث چاقي و نيز برهم خوردن كنترل قند خون شود؛ لذا در افرادي كه
مشكل چاقي دارند بويژه آنهايي كه مشكل مقاومت به انسولين دارند يا از ديابت
رنج ميبرند، مصرف مواد قندي حاوي فروكتوز را بايد حتما محدود نمايند؛
البته افزايش شيوع چاقي به عوامل متعدد مرتبط ميباشد وفقط يك نوع ماده
غذايي در آن دخيل نيست.
*متخصص تغذيه و فوق تخصص ديابت و چاقي
