زماني كه قند خون به مقدار قابل توجهي كمتر از حد طبيعي مي‌شود، علائمي ظاهر مي‌گردد كه عموم مردم با آن به خوبي آشنا نيستند و همين عدم آگاهي لازم مي‌تواند عواقب جبران ناپذيري را براي بيمار داشته باشد. از طرفي، گاهي اوقات، دارو درماني بيش از حد براي ديابت مي‌تواند موجب قند خون پايين شود. اين حالت در افرادي كه انسولين دريافت مي‌كنند از بيشترين شيوع برخوردار است. همچنين مي‌تواند در افرادي كه داروهاي خوراكي مصرف مي‌كنند نيز شكل گيرد زيرا اين داروها رها شدن و عملكرد انسولين را تشديد مي‌كنند. قند خون شما به علت مختلف مي‌تواند افت كند. در افراد داراي ديابت چند علت شايع عبارتند از نخوردن يك وعده غذايي، ورزش شديد‌تر و طولاني‌تر از هميشه يا تنظيم‌‌‌نكردن داروها با تغييرات قند‌‌خون.

نشانه‌هاي هيپوگليسمي را بشناسيد

معمولا افت قند خون طيف وسيعي از علائم را به خود اختصاص مي‌دهد و لازم است بدانيم نشانه‌هاي هيپوگليسمي در افراد متفاوت است ولي به طوركلي علائم و نشانه‌هاي شايع آن ضعف، سردرد، تعريق (اغلب عرق سرد)، لرز، سوزش سردل در حالت ناشتا، اختلالات بينايي نظير تاري ديد، احساس سوزش در دست‌ها و پاها، بي حسي در اطراف دهان و گاهي انگشتان، تپش قلب، پرش‌هاي ناگهاني عضلات، از دست دادن سطح هوشياري، گرسنگي، عصبي شدن، بي‌قراري و تهوع‌ و در موارد شديدتر تشنج است.

علاوه بر اين ممكن است شما به طور غيرمعمول رفتار نماييد و حالتي بهت‌زده داشته باشيد و گاهي خيره سر و ناسازگار شويد. اين را نيز بايد بدانيم كه با بدتر شدن وضعيت، شما حالتي خواهيد داشت كه به نظر مسموم مي‌آييد و احساس خواب آلودگي و گيجي شديد مي‌كنيد. ممكن است تكلمتان كند شود. در موارد شديد، همان‌طور كه گفته شد از دست رفتن هشياري و تشنج، مخصوصا در بچه‌ها مي‌تواند به اين نشانه‌ها افزوده شود.

هيپوگليسمي در نوزادان‌

در رحم مادر، سطح قند خون جنين طبيعي مي‌ماند، زيرا تغذيه از راه جفت صورت مي‌گيرد. اما پس از تولد نوزاد بايد اين توانايي را پيدا كند تا شخصا قند خون را تنظيم كند. قند خون پايين (‌‌هيپوگليسمي) در كودكاني رخ مي‌دهد كه بدنشان هنوز قادر به تنظيم سطح قند خون نيست. خطر هيپوگليسمي در نوزاداني كه مادر ديابتي دارند بيشتر است، زيرا سطح انسولين خون اين نوزادان هنگام تولد بسيار بالاست.

علائم و نشانه‌هاي اين اختلال عبارتند از: لرزش ظريف اندامها، ضعف و بي حالي شديد، عضلات كم قوه و مشكلاتي در شير خوردن است و نشانه‌هاي ناشايع اين اختلال عبارتند از مشكلات تنفسي و تشنج. خطر تشنج بسيار محل نگراني است، زيرا تشنج ناشي از قند‌‌خون پايين، احتمال عوارض پايدار عصبي يا رشد جسماني را افزايش مي‌دهد.قند خون نوزاد را معمولا در چند ساعت اوليه زندگي اندازه‌گيري مي‌كنند تا مطمئن شوند سطح آن در محدوده طبيعي است.

تغذيه نوزادان با شير مادر، شير خشك يا آب قند معمولا در بازگشت سطوح پايين قند خون به حد طبيعي كمك مي‌كند.

چه بايد بكنيم؟

قند خون پايين يك مشكل جدي است، ولي اگر سريعا شناخته شود، به سادگي قابل درمان است. وقتي علائم ظاهر شدند فعاليت عادي خود را متوقف كنيد و چيزي بخوريد كه قند خون شما را به سرعت بالا بياورد. اين خوردني مي‌تواند يك شكلات سفت (آب نبات)، يك نوشيدني معمولي (نه‌‌‌نوع بدون قند) يا يك نصف فنجان آب ميوه باشد.

اگر هوشياري افت نمايد و بيمار قادر به بلع نباشد، قرار دادن غذا در داخل دهان خطرناك است. قند خون بايد در اين حالت با تزريق بالا رود. يك انتخاب تزريق گلوكاگون به زير پوست است. گلوكاگون يك هورمون با تاثير سريع است كه آزاد شدن قند به خون را تسريع مي‌كند. به دوستان و افراد فاميل خود در مورد اين دارو توضيح دهيد تا راجع به آن آشناتر شوند و بدانند جايي كه آن را قرار مي‌دهيد كجاست و چگونه مي‌تواند در زمان اضطراري موقع اورژانس آن را براي شما تزريق كنند.

انتخاب ديگر تزريق گلوكز به صورت تزريق عضلاني مستقيم به داخل جريان خون است. اين كاراحتياج به پرسنل اورژانس پزشكي دارد. در آخر خوب است بدانيم هرگاه با فردي مواجه شديم كه هوشياري خود را از دست داده است، چه ديابت داشته باشد يا نداشته باشد، اورژانس پزشكي را فورا مطلع سازيد.

مهدي شيرازي